Solitery w ogrodzie – przegląd najpopularniejszych gatunków
Piękny ogród wymaga odpowiedniego wypełnienia roślinami. Jednocześnie wiele osób ceni sobie otwartą przestrzeń i możliwość spędzania czasu w ogrodzie. Rozwiązaniem które idealnie wpisze się w te potrzeby są solitery. Czym są i jakie rośliny soliterowe najczęściej wybiera się do upiększenia ogrodu?
Spis treści
Czym są solitery?
Słowo solitera wywodzi się z języka francuskiego, gdzie solitaire oznacza samotny. Jest to roślina rosnąca samodzielnie, na otwartym terenie lub na większej połaci trawnika w ogrodzie.
Na solitery najczęściej wybiera się rośliny o ozdobnym charakterze. Przeważnie są to drzewa posiadające rozłożystą koronę, ciekawe zabarwienie liści lub pnia, lub inne cechy, które nadają mu atrakcyjny wygląd. Oprócz drzew soliterami mogą zostać też odpowiednio przycięte krzewy owocowe, a nawet niektóre byliny. Na solitery wybierane są rośliny mające:
- oryginalny pokrój (kształt);
- gęstą, ozdobną lub łatwą do formowania koronę;
- nietypową barwę lub fakturę kory pnia lub liści;
- efektownie wyglądające kwiaty;
Jakie funkcje w ogrodzie pełnią solitery?
Solitery mogą pełnić różne funkcje w ogrodzie. Najważniejsza z nich jest, bez wątpienia, funkcja ozdobna. Ładne drzewo lub inna roślina stojąca samotnie na większej, otwartej przestrzeni, jest bardzo atrakcyjna, nadaje ogrodowi romantycznego charakteru, wypełnia kompozycję i wzbogaca widok.
Solitera dodaje do ogrodu istotny element piętrowości. Jeżeli większość roślin będzie niska, będzie on wyglądać płasko i nudno. Wysoka solitera przełamie nudę i doda wyższe piętro do układu ogrodu, dzięki czemu będzie prezentować się lepiej.
Oprócz zdobienia, drzewa soliterowe zapewniają też cień, który docenimy latem, gdy będzie nas chronił od palącego słońca. Pod wieloma gatunkami drzew stosowanych na solitery możemy rozłożyć koc, zorganizować piknik lub po prostu odpocząć.
Jeżeli na samotną roślinę wybierzemy krzew lub drzewo owocowe, to dodatkowo zyskamy także możliwość zbioru darów natury.
Najpopularniejsze rośliny soliterowe
By solitera prezentowała się odpowiednio, powinna być to roślina dopasowana do stylu ogrodu, klimatu w naszym kraju i warunków glebowych. Warto więc wybierać gatunki, które mają dużą odporność na niskie temperatury i nie zginą w czasie zimy. Jakie są najczęściej wybierane solitery liściaste, iglaste, oraz krzewy i byliny?
Liściaste drzewa soliterowe
Drzewa liściaste to najpopularniejsze rośliny soliterowe. Ich bogactwo i różnorodność powodują, że łatwo znaleźć gatunek odpowiedni dla nas.
Dąb szypułkowy i bezszypułkowy
Dąb to jedno z najbardziej okazałych drzew klimatu umiarkowanego. Legendarna długowieczność, dostojny wygląd i bogata symbolika powodują, że będzie pasować do ogrodów różnego typu. Przede wszystkim sprawdzi się jednak w tradycyjnych, dworskich, angielskich czy naturalistycznych.
Dąb bezszypułkowy jest bardziej odporny na warunki atmosferyczne i mniej wymagający niż dąb szypułkowy. Oba gatunki rosną wolno, jednak z czasem dorastają do dużych rozmiarów. Dąb bezszypułkowy może mieć nawet 30 m wysokości, szypułkowy nawet do 40 m. Tak okazałe drzewo, co oczywiste, wymaga przestrzeni, dlatego dęby nadają się do dużych ogrodów.

Dąb jako soliter
Brzoza brodawkowata
Brzoza jest drzewem niezwykle pospolitym, ma niskie wymagania glebowe i świetnie znosi warunki atmosferyczne, wytrzymuje upały i mrozy, opiera się też mocnym wiatrom, dzięki dużej elastyczności swojego pnia. Rośnie szybko i dorasta do 30 m wysokości, przeważnie ma wąski, strzelisty pokrój, dzięki czemu nadaje się także do małych ogrodów.
Wydaje się, że zwykła brzoza nie jest dobrym drzewem ozdobnym, jednak to nieprawda. O ile rosnące w lasach brzozy przeważnie nie są zbyt piękne, o tyle drzewo to rosnąc samotnie ma nieodparty urok. Biała kora wyróżnia się na tle innych roślin, a długie, cienkie gałęzie, które rosną bardzo bujnie w nasłonecznionym stanowisku, opadają i nadają jej formę płaczącą. W połączeniu z gęstym listowiem brzoza jako solitera wygląda świetnie, szczególnie w ogrodach naturalistycznych, leśnych, wiejskich i angielskich.

Brzoza w ogrodzie
Kasztanowiec czerwony
Kasztanowiec czerwony to drzewo które w okresie kwitnienia jest jedną z najbardziej widowiskowych roślin na solitery. Atrakcyjny pokrój z kulistą, rozłożystą koroną i duże, gęsto rosnące czerwone kwiaty, powodują, że drzewo to jest niezwykle piękne.
Poza kwitnieniem także prezentuje się bardzo dobrze, posiada duże, ozdobne liście, wytwarza regularną koronę z dużą ilością gałęzi. Dzięki temu jest atrakcyjny także zimą, gdy zrzuca liście. Ze względu na rozłożystą koronę lepiej pasuje do średnich i dużych ogrodów. Świetnie sprawdzi się w stylu romantycznym i dworskim.
Kasztanowiec czerwony wykazuje dużą odporność na zanieczyszczenie powietrza i ma niskie wymagania glebowe. Jednocześnie jest nieco mniej odporny na niskie temperatury niż kasztanowiec pospolity. Z tych względów często sadzony jest w miastach i na terenach gęsto zamieszkanych. Największym zagrożeniem dla tego drzewa jest szkodnik, szrotówek kasztanowcowiaczek, który jest w stanie je zniszczyć i nawet doprowadzić do śmierci.

Kasztanowiec
Wierzba babilońska Tortuosa
Soliterą która sprawdzi się lepiej w małym ogrodzie jest wierzba babilońska. Drzewo to ma bardzo ciekawy pokrój, młodsze drzewa mają kształt odwróconego stożka, starsze stają się płaczące. Dorasta do 8 m wysokości i nie rozrasta się mocno na boki.
Tę odmianę wierzby wyróżniają poskręcane gałązki, które nadają jej jeszcze bardziej atrakcyjny wygląd. Jest odporna na mróz i ale potrzebuje dobrego dostępu do wody. Jak każda wierzba, także odmiana babilońska, wymaga okresowego przycinania, inaczej pień będzie pusty w środku, co może doprowadzić do złamania się drzewa.
To drzewo najlepiej pasować będzie do małego ogrodu w stylu romantycznym, angielskim lub egzotycznym.

Wierzba
Miłorząb dwuklapowy
To pochodzące z Chin drzewo, naturalnie rośnie na bardzo niewielkim obszarze, zwane jest też ginko biloba lub mylnie miłorzębem japońskim. Może być ono niezwykle atrakcyjnym elementem nowoczesnych i azjatyckich ogrodów.
Wyróżniają go dekoracyjne liście w kształcie wachlarzy. Młodsze drzewa mają stożkowatą koronę, z czasem staje się ona bardziej kulista. Jesienią liście żółkną i dość długo pozostają na drzewie, dzięki czemu jest ono atrakcyjne wizualnie.
Cechuje je bardzo duża odporność na warunki atmosferyczne, ze względu na rzadkość występowania w naturze, atakuje je niewiele chorób i szkodników. Miłorzęby to okazałe drzewa, dorastają nawet do 40 metrów, dlatego lepiej sadzić je na dużym, otwartym terenie.

Miłorząb
Drzewa iglaste na solitery
Drzewa iglaste naturalnie występują w naszym klimacie częściej niż liściaste. Spowodowane jest to ich wysoką odpornością na niskie temperatury. Jako solitery iglaki mają jedną, bardzo istotną zaletę, pozostają zielone także zimą. Dzięki temu mogą cieszyć atrakcyjnym wyglądem przez cały rok.
Świerk kłujący
Jedno z najbardziej okazałych drzew iglastych, które można hodować w warunkach przydomowego ogrodu w Polsce. Gatunek ten pochodzi z amerykańskich Gór Skalistych, czemu zawdzięcza niezwykłą odporność na mrozy i wichury. Dobrze radzi też sobie z zanieczyszczeniem powietrza, dlatego można go sadzić także na terenach zurbanizowanych.
Świerk kłujący zwany jest także srebrnym, ze względu na kolor igliwia, które ma barwę szaro-zieloną, w słońcu wyglądającą na srebrną. Korona ma regularny, stożkowaty pokrój, gałęzie gęste, a pnie są zwykle proste i regularne. Srebrne igły świetnie prezentują się zarówno latem połyskując w słońcu, jak i zimą gdy idealnie komponują się ze śnieżną pokrywą czy szronem.

Świerk
Cyprysik nutkajski i cyprysik błotny
Cyprysy są rzadko spotykane w naszym kraju, ze względu na to, że przeważnie pochodzą z suchych i gorących rejonów Ziemi. Jednak niektóre ich gatunki można z powodzeniem uprawiać także u nas.
Dobrą odporność na mróz wykazuje cyprysik nutkajski. Pochodzi od z Ameryki Północnej, gdzie naturalnie rośnie na kanadyjskim wybrzeżu Pacyfiku. Dzięki temu dobrze przyjmie się także w Polsce, chociaż wymaga żyznych, zwartych gleb i dobrego dostępu do wody. Ta odmiana cyprysa charakteryzuje się bardzo oryginalnym wyglądem, który nie każdemu przypadnie do gustu. Pędy z igłami zwieszają się ku dołowi, przez co nadaje mu płaczący wygląd, który jednak wielu osobom kojarzy się z więdnącym drzewem.
Cyprysik błotny to z kolei solitera do zadań specjalnych. Roślina ta naturalnie rośnie na terenach zalewowych i bagnistych, szczególnie na Florydzie i w Luizjanie w USA. To bardzo ładne drzewo, które w młodości jest dość wąskie i strzeliste, a z czasem nabiera pokroju walcowatego, zaokrąglonego na wierzchołku. W Polsce dorasta do 25 m wysokości, w cieplejszych regionach nawet do 50 m. W odróżnieniu od innych iglaków, zrzuca igły na zimę. Ten gatunek cyprysa możemy wybrać jeżeli część naszej działki często jest zalewana przez wody podpowierzchniowe lub rzeczne. Cyprysik spowoduje, że mimo ciężkich warunków, także ta część działki będzie wyglądać atrakcyjnie.
Zastosowanie krzewów i bylin na solitery
Chociaż na solitery najczęściej wybiera się drzewa, to dobrym rozwiązaniem do małych ogrodów są krzewy i byliny. Są one co prawda mniejsze i mniej eleganckie niż potężne drzewa, jednak zapewniają pożądany efekt wizualny o wiele szybciej. Wiele krzewów będzie wyglądać odpowiednio już po kilku latach.
Jałowiec pospolity
Ten wiecznie zielony krzew iglasty dość powszechnie występuje w polskich lasach. Jako solitera będzie przeważnie dorastał do kilku metrów wysokości i posiadać wąski, strzelisty pokrój.
Bardzo dobrze nadaje się do naturalistycznych i leśnych ogrodów, nadaje podwórzu naturalny wygląd i ma ładny zapach. Ma niskie wymagania co do warunków glebowych i zwykle nie wymaga specjalistycznej pielęgnacji. Szyszki jałowca można wykorzystywać w kuchni, jako przyprawę.

Jałowiec
Magnolia
Duży krzew liściasty o kulistym pokroju korony. Dorasta do 3-4 m wysokości, ale jest stosunkowo wymagająca. Konieczne jest zapewnienie dobrego nasłonecznienia i osłony od wiatru, dodatkowo ziemia powinna być żyzna i lekko wilgotna.
Jeżeli mamy odpowiednie warunki do uprawy magnolii, to solitera z tego krzewu może wyglądać wspaniale. Wiosną obsypuje się ona dużymi, biało-różowymi kwiatami, które są niezwykle wręcz atrakcyjne wizualnie. Magnolia dobrze wygląda także jesienią, gdy liście przybierają barwę szlachetnie brązową.

Magnolia
Lilak pospolity
Lilaki dość powszechnie nazywane są bzami. To niezwykle łatwy w uprawie krzew, dlatego spotykany jest on dość często w przydomowych ogrodach. Kwitnie w maju, porastają go wówczas grona drobnych kwiatków o barwie od białej po ciemno-fioletową.
Lilak rośnie szybko, szczególnie na nasłonecznionych stanowiskach. Powoduje to, że wymaga regularnego przycinania. Bzy mają też tendencję do samoistnego rozrastania się, ponieważ wypuszczają one pędy korzeniowe, które należy usuwać jeżeli nie chcemy by krzew zajmował coraz większą przestrzeń.
Gunnera olbrzymia
Ta pochodząca z Brazylii roślina kwitnąca w naturze jest wieloletnia, w Polsce niekiedy uprawiana jako bylina, często jednak można ją przezimować, chroniąc korzenie przed przemrożeniem.
Wywarza ona duże liście, które dorastają nawet do 2 m, nadając ogrodowi, ciekawy, jurajski wygląd. Latem wśród liści wyrastają także sporych rozmiarów kwiaty, mają one kształt przypominający szyszki i przeważnie brązową barwę.
Gunnera ze względu na egzotyczne pochodzenie wymaga dobrych warunków, bardzo żyznej gleby, odpowiedniego nasłonecznienia i ochrony przed wiatrem. W okresie gwałtownego wzrostu powinna być także nawożona. Na zimę liście obumierają, jeżeli chcemy by w następnym roku odrosły, musimy osłonić pozostałą część rośliny, by nie przemarzła.